Akdi faiz bankanın sözleşmeye yazdığı aylık orandır. Vergili aylık maliyet buna KKDF ve BSMV eklenmiş halidir ve taksiti belirler. Yıllık maliyet oranı ise faizi, vergileri ve tahsis ücreti gibi masrafları tek bir bileşik yıllık yüzdeye çevirir; teklifleri karşılaştırırken bakılacak sayı budur.
Bir kredi teklifinde üç ayrı oran görebilirsiniz ve her biri farklı bir soruya cevap verir. Akdi faiz, bankanın sözleşmeye yazdığı aylık orandır. Vergili aylık maliyet, bu orana KKDF ve BSMV eklenmiş halidir; taksitiniz bununla hesaplanır. Yıllık maliyet oranı ise faizi, vergileri ve kredi açılırken ödediğiniz ücretleri tek bir bileşik yıllık yüzdeye toplar. İki teklifi karşılaştırırken bakmanız gereken sayı sonuncusu.
Üç oran yan yana
Aylık akdi faizi %3,49 olan, masrafsız bir ihtiyaç kredisi düşünelim. Oran örnektir.
| Oran | Neyi içerir | Bu örnekte |
|---|---|---|
| Akdi faiz | Yalnız bankanın faizi | Aylık %3,49 |
| Vergili aylık maliyet | Faiz + KKDF + BSMV | Aylık %4,537 |
| Yıllık maliyet oranı | Faiz, vergiler ve masraflar, bileşik | Yıllık %70,31 |
İhtiyaç kredisinde KKDF ve BSMV ayrı ayrı faizin %15’i olduğu için akdi faiz 1,30 ile çarpılır: %3,49 × 1,30 = %4,537. Bu konuyu KKDF ve BSMV yazımızda ayrıntılı anlattık.
Aylık oranı 12 ile çarpmak neden yetmez
%4,537’yi 12 ile çarparsanız %54,44 bulursunuz. Bu basit yıllık orandır ve gerçeği eksik gösterir. Krediyi her ay ödüyorsunuz; her ay ödenen faizin bir sonraki ayın maliyetine etkisi var. Bileşik hesap şöyle:
Yıllık oran = (1 + aylık oran)^12 − 1
(1,04537)^12 − 1 = %70,31. Basit hesapla arada yaklaşık 16 puan fark var. Bir bankanın yıllık maliyet oranını size %70 civarında söylemesi, aylık faizin %5,8 olduğu anlamına gelmez; bu hesap her iki yönde de karışabiliyor.
Masraflar devreye girince
Yıllık maliyet oranının asıl işe yaradığı yer burası. Kredi açılırken alınan tahsis ücreti gibi tek seferlik bir masraf, elinize geçen parayı azaltır ama taksitler aynı kalır. Hesap, gerçekte elinize geçen net tutar ile ödediğiniz taksitler arasındaki orana bakar.
Tahsis ücreti kullandırılan anaparanın binde 5’ini geçemez. Bankalar bu ücrete %15 BSMV de ekliyor. 100.000 TL’lik kredide üst sınır 500 TL, vergiyle 575 TL eder.
Örnek: faizi düşük teklif pahalı çıkabilir
100.000 TL için iki teklif aldığınızı varsayalım. Oranlar örnektir.
- Teklif A: aylık %3,49 akdi faiz, tahsis ücreti yok.
- Teklif B: aylık %3,39 akdi faiz, 500 TL tahsis ücreti, vergisiyle 575 TL.
| Teklif | Vade | Aylık taksit | Taksitler toplamı | Masraf | Yıllık maliyet oranı |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 6 ay | 19.410,99 TL | 116.465,94 TL | 0 TL | %70,31 |
| B | 6 ay | 19.329,70 TL | 115.978,20 TL | 575 TL | %71,26 |
| A | 12 ay | 10.989,84 TL | 131.878,12 TL | 0 TL | %70,31 |
| B | 12 ay | 10.908,35 TL | 130.900,25 TL | 575 TL | %69,74 |
6 ayda B’nin taksiti daha düşük, ama masrafı ekleyince cebinizden 116.553,20 TL çıkıyor. A’da bu tutar 116.465,94 TL. Faizi düşük olan teklif 87,26 TL daha pahalı.
12 ayda tablo dönüyor. Faiz farkı daha uzun süre işlediği için B, masrafıyla birlikte 131.475,25 TL’ye, A ise 131.878,12 TL’ye mal oluyor. Bu kez B 402,87 TL daha ucuz.
Yıllık maliyet oranı bu iki durumu da doğru gösteriyor. Tek başına akdi faize bakan biri iki vadede de B’yi seçerdi.
Masrafsız A’nın yıllık maliyet oranının vadeyle değişmediğine dikkat edin. Ek masraf yoksa oran yalnız aylık orana bağlıdır. Masraf varsa vade kısaldıkça onun yükü artar.
Teklifleri karşılaştırma sırası
Aşağıdaki sıra işinizi kolaylaştırır:
- Tüm teklifleri aynı tutar ve aynı vade için isteyin. Farklı vadeleri yan yana koymak oranları anlamsızlaştırır.
- Her teklifin aylık taksitini ve kredi açılırken ödeyeceğiniz tüm ücretleri yazın.
- Yıllık maliyet oranını karşılaştırın. Banka bu oranı vermediyse taksit ve masraftan siz hesaplayabilirsiniz.
- Toplam geri ödemeye masrafları ekleyip son kez bakın.
- Teklifte sigorta gibi bir ek ürün varsa, bunun yıllık maliyet oranı hesabına dahil edilip edilmediğini sorun.
Elinizde yalnız taksit tutarı varsa faiz oranı hesaplama aracı taksitten geriye giderek akdi faizi, vergili aylık maliyeti ve yıllık maliyet oranını bulur. Tutar ve vadeyi değiştirip taksiti görmek için kredi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Bankanın söylediği oranı kontrol etmek
Teklifte yazan yıllık maliyet oranını kendiniz de sağlayabilirsiniz. Gereken üç bilgi: kredi tutarı, aylık taksit ve kredi açılırken ödediğiniz toplam masraf. Masrafı tutardan düşün, elinize geçen net parayı bulun. Sonra hangi aylık oranın bu net tutarı, vade boyunca ödeyeceğiniz taksitlere eşitlediğini arayın; bu oranı yukarıdaki bileşik formülle yıllığa çevirin.
Elle yapması zahmetli, çünkü oran formülden tek adımda çekilip çıkarılamıyor, deneme yoluyla bulunuyor. Araçlarımız bunu sizin için yapıyor. Sizin bulduğunuz oranla bankanınki arasında küçük bir fark çıkarsa, bunun sebebi genelde ilk taksit tarihinin tam bir ay sonraya denk gelmemesi ya da kuruş yuvarlamasıdır. Fark büyükse teklifte görmediğiniz bir masraf olabilir; bankaya sorun.
Kredi türüne göre fark
Taşıt kredisinde de vergiler ihtiyaç kredisiyle aynıdır, dolayısıyla akdi faiz yine 1,30 ile çarpılır. Adınıza kayıtlı konut yokken çektiğiniz konut kredisinde KKDF ve BSMV alınmaz; bu durumda vergili aylık maliyet akdi faize eşittir ve yıllık maliyet oranını yükselten yalnız masraflar olur. Bu yüzden konut kredisinin aylık faizini ihtiyaç kredisinin faiziyle doğrudan karşılaştırmak yanıltıcıdır. Ayrıntılar için ihtiyaç kredisi, taşıt kredisi ve konut kredisi sayfalarına bakabilirsiniz.