Kredi başvurusu çoğunlukla beş nedenden biriyle reddedilir: kredi notunun düşük olması, mevcut borçların gelire göre yüksek olması, geçmişte ya da hâlen gecikmiş ödeme, gelirin belgelenememesi ve kısa sürede çok sayıda başvuru. Önce nedeni bulun, sonra o nedeni düzeltip başvurun.
Kredi başvurusunun reddedilmesinin arkasında genellikle beş nedenden biri vardır: kredi notunun düşük olması, mevcut borçların gelire göre yüksek kalması, gecikmiş ödeme kaydı, gelirin belgelenememesi ya da kısa sürede çok sayıda başvuru yapılması. Bazen de istenen tutar ve vade yasal sınırlara uymaz. Bankalar bu kriterlere farklı ağırlık verir; bir bankanın reddettiği başvuruyu başka bir banka onaylayabilir. Ama ret nedeni ortadan kalkmadan art arda başvurmak çoğu zaman yeni bir ret getirir.
1. Kredi notu düşük
Bankalar başvuruyu değerlendirirken kredi notunuza bakar. Findeks kredi notu 0 ile 1900 arasında bir sayıdır ve Findeks’in kendi sayfasında beş banda ayrılır:
| Not aralığı | Findeks bandı |
|---|---|
| 0 - 969 | Kritik |
| 970 - 1149 | Gelişime Açık |
| 1150 - 1469 | Dengeli |
| 1470 - 1719 | Güvenli |
| 1720 - 1900 | Prestijli |
Kredi onayı için resmi bir eşik yok. Her banka kendi risk politikasını uygular; aynı notla bir bankadan onay, diğerinden ret alabilirsiniz. Genel olarak not düştükçe ret ihtimali artar, onay çıksa bile teklif edilen faiz yükselir. İnternette dolaşan farklı bant tabloları yerine Findeks’in kendi skalasına bakın.
Ne yapılır: Findeks raporunuzu alıp notunuzu ve onu aşağı çeken kayıtları görün. Not bir anda yükselmez; düzenli ödeme geçmişi biriktikçe toparlanır.
2. Borç yükü gelire göre yüksek
Notunuz iyi olsa da mevcut taksitleriniz gelirinizin büyük kısmını tutuyorsa banka yeni krediyi ödeyemeyeceğinizi düşünebilir. Burada yalnız kredi taksitleri değil, kredi kartı limitleri ve kart borçları da hesaba girer. Kullanmadığınız ama açık duran yüksek limitli kartlar bile bankanın gözünde potansiyel borçtur.
Ne yapılır: Önce mevcut taksitlerinizin toplamını aylık net gelirinizle karşılaştırın. Ne kadar kredi çekebilirim aracı gelirinize ve mevcut ödemelerinize göre makul bir üst tutar gösterir. Kart borcunu azaltmak, kullanmadığınız kartın limitini düşürmek ya da daha küçük tutarla başvurmak sonucu değiştirebilir. Vadeyi uzatarak taksiti düşürmek de bir yol, ama ihtiyaç kredisinde azami vade tutara göre sınırlı; ayrıntısı ihtiyaç kredisi vade sınırları yazımızda.
3. Gecikmiş ödeme kaydı
Kredi taksitinde, kredi kartı asgari ödemesinde ya da fatura ödemelerinde gecikme varsa bu kayıt kredi notunuza yansır. Hâlen devam eden bir gecikme, eskiden kalma ve kapanmış bir gecikmeden daha ağır değerlendirilir. Takibe düşmüş bir borç varsa onay ihtimali ciddi biçimde azalır.
Ne yapılır: Önce açık gecikmeleri kapatın. Ardından birkaç ay boyunca bütün ödemeleri zamanında yapın. Eski bir gecikmeyi geri alamazsınız, ama üzerine eklenen düzenli ödeme geçmişi zamanla notu yukarı çeker.
4. Gelir belgelenemiyor ya da belge eksik
Banka yalnız ne kadar kazandığınızı değil, bunu belgeleyip belgeleyemediğinizi de sorar. Maaşını başka bankadan alanlar, serbest çalışanlar ve kayıt dışı gelir elde edenler bu noktada zorlanır. Adres, kimlik ya da çalışma bilgilerinde tutarsızlık da başvurunun durmasına yol açabilir.
Ne yapılır: Gelirinizi gösteren belgeleri (maaş bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi levhası, hesap hareketleri gibi) hazırlayın ve başvuruda yazdığınız gelirin belgelerle uyuştuğundan emin olun. Maaşınızın yattığı bankaya başvurmak, gelirinizin banka tarafından zaten görülmesi nedeniyle değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
5. Kısa sürede çok başvuru
Ret aldıktan sonra hemen başka bankalara başvurmak sık yapılan bir hata. Bankalar başvuru sırasında kredi geçmişinizi sorgular; kısa sürede art arda gelen başvurular acil nakit ihtiyacı işareti olarak okunabilir. Sonuçta ilk reddin nedeni hâlâ yerindeyken ikinci ve üçüncü ret de gelir.
Ne yapılır: Başvurmadan önce hangi tutarın ve vadenin size uygun olduğunu hesaplayın. Kredi hesaplama aracıyla taksiti görün, gelirinize oranlayın, sonra tek bir başvuruya odaklanın.
6. Talep yasal sınırlara uymuyor
Bazen sorun sizde değil, istediğiniz kredinin kendisinde. BDDK, ihtiyaç kredisinde azami vadeyi tutara göre sınırlıyor: 125.000 TL ve altı 36 ay, 250.000 TL’ye kadar 24 ay, üstü 12 ay. 300.000 TL’yi 24 ay vadeyle istediğinizde banka bu talebi olduğu gibi onaylayamaz; ya tutarı düşürmeniz ya da 12 aylık vadeyi kabul etmeniz gerekir. 12 ayda taksit yükseldiği için bu kez gelir kriteri tutmayabilir.
Taşıt ve konut kredisinde de benzer bir durum var. Kredi tutarı aracın fatura değerinin ya da konut değerinin belli bir yüzdesini geçemez. Peşinatınız bu orana yetmiyorsa banka talep ettiğiniz tutarı veremez. Ayrıntılar taşıt kredisi şartları ve konut kredisi kredilendirme oranı yazılarımızda.
Ne yapılır: Başvurmadan önce tutar, vade ve peşinatı bu sınırlara göre ayarlayın.
Başvurmadan önce kısa kontrol
Ret nedenlerinin çoğu başvurudan önce görülebilir. Findeks raporunuzda notunuzu ve kayıtlı gecikmeleri kontrol edin. Mevcut taksitlerinizi ve kart borçlarınızı toplayın, yeni taksitle birlikte gelirinizin ne kadarını tutacağına bakın. Gelir belgelerinizi hazırlayın. Talep ettiğiniz tutarın ve vadenin yasal sınırlara uyduğundan emin olun.
Onay alsanız bile ilk teklif son teklif değildir. Kredi notunuz ve gelir belgeleriniz güçlendikçe aynı tutar için daha düşük faiz teklif edilebilir. Kredi türlerini ve koşullarını karşılaştırmak için ihtiyaç kredisi, taşıt kredisi ve konut kredisi sayfalarımıza bakabilirsiniz.